विकासक नव मानक गढ़ी रहल बिहार, 20 सालमे 13 गुना बढ़ल आय, गरीबी घटाबयमे देशमे नंबर-1
पटना। समदिया

बिहार सरकारक योजना एवं विकास विभाग राज्यक विकास यात्राकेँ ल कय महत्वपूर्ण आंकड़ा जारी कयलक अछि। विभागक दावा अछि कि पिछला 20 वर्षमे बिहार मानव विकास, गरीबी उन्मूलन, स्वास्थ्य, शिक्षा आ बुनियादी सुविधाकेँ क्षेत्रमे उल्लेखनीय प्रगतिक अछि। रिपोर्टक अनुसार, बिहार आब सामाजिक आ आर्थिक विकासक कतेको मानक पर तेजीसँ आगू बढ़ि रहल अछि।
मानव विकास सूचकांकमे बिहार राष्ट्रीय औसतसँ बेहतर प्रदर्शन कयलक अछि। वर्ष 2006मे बिहारक मानव विकास सूचकांक 0.485 छल, जो 2023मे बढ़िकय 0.614 भ गेल। एही दौरान राज्यमे लगभग 27 प्रतिशतक वृद्धि दर्ज कयल गेल, जखनि कि राष्ट्रीय स्तर पर इ वृद्धि 23 प्रतिशत रहल।
नीति आयोगक बहुआयामी गरीबी सूचकांक केर अनुसार बिहार गरीबी कम करयमे देशमे सबसँ बेहतर प्रदर्शन कयलक अछि। वर्ष 2015-16मे राज्यक बहुआयामी गरीबी दर 51.89 प्रतिशत छल, जे 2019-21 मे घटिकय 33.76 प्रतिशत रहि गेल। यानी करीब 18.13 प्रतिशत अंक केर कमी आओल। राष्ट्रीय स्तर पर एही अवधिमे गरीबीमे 9.89 प्रतिशत अंकक कमी दर्ज कयल गेल। एही तरहेँ बिहारक प्रदर्शन राष्ट्रीय औसतसँ लगभग दोगुना रहल।
राज्यक आर्थिक स्थितिमे सेहो पैघ सुधार देखय लेल भेटल। वर्ष 2004मे बिहारक प्रति व्यक्ति आय केवल 5,780 रुपया छल। इ 2024-25मे बढ़िकय 76,490 रुपया भ गेल अछि। यानी पिछला 20 वर्षमे प्रति व्यक्ति आयमे लगभग 13 गुना वृद्धि भेल अछि।
बिहार सरकार विकास योजना पर खर्चमे लगातार बढ़ोतरी कयलक अछि। प्रति व्यक्ति विकास व्यय 2005-06मे 1,463 रुपया छल, जे 2024-25मे बढ़िकय 13,279 रुपया भ गेल। एही अवधिमे स्वास्थ्य पर खर्च 14.8 गुना आ शिक्षा पर खर्च 13.2 गुना बढ़ल अछि।
राज्यमे स्वास्थ्य सुविधा केर विस्तार भेल अछि। संस्थागत प्रसवक प्रतिशत 2005-06मे 19.9 प्रतिशत छल, जे 2023-24मे बढ़ि कय 81.1 प्रतिशत भ गेल अछि। जन्मक समय औसत जीवन प्रतिशत सँ 64.2 वर्ष सँ बढ़िकय 69.5 वर्ष भ गेल अछि।
पीरियॉडिक लेबर फोर्स सर्वे 2024 केर अनुसार बिहारक बेरोजगारी दर 3 प्रतिशत अछि। इ राष्ट्रीय औसत 3.2 प्रतिशतसँ कम अछि। सरकारक दावा अछि कि राज्यमे रोजगारक अवसर लगातार बढ़ि रहल अछि।
