भारत आ चीनक LAC मामिला पर समझौता, बदलत साउथ एशियाक स्थिति
नई दिल्ली । समदिया

भारत आ चीन वास्तविक नियंत्रण रेखा (LAC) पर बरखों सऽ चलि रहल सीमा विवाद आ तनावकेँ हमेशाक लेल खत्म करबाक दिशामे एकटा बहुत पैघ कदम उठौलक अछि। बीजिंगमे दुनू देशक शीर्ष कूटनीतिज्ञ, सैनिक अधिकारी आ गृह विभागक वरिष्ठ लोकनिक बीच वर्किंग मेकैनिज्म (WMCC) केर 35म दौरक हाई-लेवल मैराथन बैठक भेल। एहि अति संवेदनशील बातचीतमे सरहद पर स्थायी शांति कायम करबाक लेल तीनटा पैघ ‘रेड लाइन’ पर ऐतिहासिक सहमति बनि गेल अछि।
साउथ एशिया केर दुनू महाशक्ति यानी भारत आ चीन आखिरकार लाइन ऑफ एक्चुअल कंट्रोल (LAC) पर नमहर समय सऽ चलि रहल झगड़ा केर हमेशाक लेल दफन करबाक ठानि लेने अछि। बीजिंगक धरती पर दुनू देशक वरिष्ठ अधिकारीक बीच घंटों धरि मैराथन बैठक भेल। भारत आ चीनक बीच सीमा सम्बन्धी एहि कूटनीतिक बैठकमे सरहद पर हमेशा लेल शांति बनाकय राखबाक लेल तीन पैघ ‘रेड लाइन’ तय कयल गेल अछि, जाहि पर दुनू देशक बीच ऐतिहासिक सहमति बनि गेल अछि।
एहि एकटा समादसँ दक्षिण एशिया केर सियासी गलियारामे हलचल मचि गेल अछि।
एहि संवेदनशील आ रणनीतिक बैसारक कमान दूनू देशक अनुभवी राजनयिकक हाथमे छल। चीनक विदेश मंत्रालयक महानिदेशक होउ यानकी आ भारतीय विदेश मंत्रालयक संयुक्त सचिव सुजीत घोष परामर्श आ समन्वय लेल एहि कार्य तंत्र (डब्ल्यूएमसीसी) केर आम बैठकक 35म दौरक सह-अध्यक्षता कयलनि।
टेबुल पर विदेश मंत्रालयक लोक टा नहि बैसल छलाह, बल्कि दुनू देशक सेना, गृह आ आप्रवासन विभागक पैघ-पैघ नेता पूरा तैयारी आ भारी-भरकम फाइल सभक संग आमने-सामने ठाढ़ छलाह ! अफसरक इ विशाल फौज एहि बातक गवाही दऽ रहल अछि जे एहि बैसारक प्रभाव कतेक मजबूत होमय जा रहल अछि।
35म राउंड केर एहि मैराथन बैसारमे दुनू पक्ष सीमासँ जुड़ल बहुत रास अत्यंत संवेदनशील आ उलझल मुद्दा पर खुलिकय चर्चा कयलक। घंटा भरि चलल एहि मंथनमे मुख्य फोकस एहि तीन ‘रेड लाइन’ पर छल जे दूनू देशक बीच संबंधक भविष्य तय करत।
पहिल रेड लाइन – तय भऽ गेल सीमा : दुनू देशक बीच वास्तविक नियंत्रण रेखा (LAC) केर ओहि पेचीदा आ उलझल सीमाक लेल पूर्ण आर-पार केर बात भऽ चुकल अछि, जाहिसँ भविष्यमे लाइन पार करबाक कोनो बहाना वा भ्रम नहि रहि जाए।
दोसर रेड लाइन – बॉर्डर मैनेजमेंट : सीमा पर कोनो अप्रिय घटना, आमने-सामने केर टकराव वा झड़प केर रोकबाक लेल ठोस जमीन तैयारीक आ कड़ा प्रोटोकॉल तय कएल गेल अछि।
तेसर रेड लाइन-आपसी सहयोग : दुनू पक्ष एहि बात पर सहमति जाहिर कएने अछि जे सीमाई इलाकामे लंबा समयसँ शांति आ स्थिरता बनल अछि आ एहि केर हर हालतमे आगूओ बनाकए राखबाक जरुरी अछि।
सीमा पर तनाव केर पूर्ण रूपसँ खत्म करबाक लेल दुनू देश वार्तालापक रास्ता कहियो बंद नहि करबाक एकटा पैघ आ कड़ा संकल्प कएने अछि। बैठकमे ई तय भऽ चुकल अछि जे भविष्यमे सेहो राजनयिक आ सैन्य स्तर केर हाई-लेवल बातचीत लगातार जारी राखल जाएत। एहि केर लक्ष्य अछि जे सरहद पर शून्य डिग्री तापमानमे तैनात सैनिकक बीच कोनो प्रकारक गलतफहमी वा हिंसक टकराव नहि उत्पन्न होए आ सीमा क्षेत्रमे पूर्ण शांतिक वातावरण बनल रहय।
25म महाबैठकक ढाँचा तैयार
एहि बैठकक सभसँ पैघ सफलता ई रहल जे भारत आ चीन अपन विशेष प्रतिनिधिक अगिला, अर्थात 25मी दौरक महावार्ता आयोजित करबाक तयारी पर सेहो अपन मुहर लगा देने अछि। ई स्पेशल रिप्रेजेंटेटिव लेवलक बातचीत दुनू देशक बीच सीमा विवादकेँ स्थायी रूपसँ हल करबाक सबसँ पैघ, शक्तिशाली आ निर्णायक मंच मानल जाइत अछि।
