भारतमे जल्दिये प्लास्टिकक नोट होयत शुरू, वैश्विक निविदा जारी
मुंबई। समदिया

भारतीय रिजर्व बैंक (आरबीआई) केर नोट छापय वला कंपनी ‘भारतीय रिजर्व बैंक नोट मुद्रण प्राइवेट लिमिटेड’ (बीआरबीएनएमपीएल) देशमे प्लास्टिक (पॉलिमर) केर नोट छापय केर दिशामे एक पैघ कदम उठौलक अछि। कंपनी दुनियाभरि केर निर्मातासँ प्लास्टिक नोट छापय वला मटेरियलक सप्लाई लेल ‘ग्लोबल एक्सप्रेशन ऑफ इंटरेस्ट’ वैश्विक निविदा आमंत्रित कयलक अछि।
शुरुआती योजनाक अनुसार, पहिल चरणमे छोट नोट जँका कि 10 रुपया आ 20 रुपयाक प्लास्टिक नोट छापल जा सकैत अछि। एही मटेरियलक सफलताक बाद आगू चलिकय पैघ नोटक लेल सेहो भारी मात्रामे एकर खरीद कयल जायत।
एहि निविदाक तहत कुल 68 हजार रीम सामग्रीक खरीद भ रहल अछि। ई मात्राक बराबर बंटल जायत 34,000-34,000 रीम दू अलग-अलग संप्रदायक नोटक छपाई लेल। ध्यान देबय योग्य बात अछि जे एकटा रीममे 500 प्लास्टिकके चादर होएत। एहि चादर पर नोटकेँ छपबा लेल विशेष सुरक्षा स्याहीक उपयोग कयल जाएत।
भारत सरकार एहि निविदामे राष्ट्रीय सुरक्षाकेँ प्राथमिकता देलक अछि। फलस्वरूप बोली लगाबय वला कंपनीक लेल अत्यंत कड़ा शर्त राखल गेल अछि।
निविदामे भाग लेबय वला कंपनी चीन वा पाकिस्तानसँ कोनो कच्चा मालक खरीद नहि कय सकैत अछि। कोनो कर्मचारी जे पहिने चीन वा पाकिस्तानमे काज कयने होथि, एहि परियोजनामे शामिल नहि भ सकैत अछि। भारतक संग जमीनी सीमा साझा करय वला राष्ट्रकें कंपनीकें भारत सरकारकें डीपीआईआईटी विभागकें तहत पंजीकरण समितिमे पंजीकृत भेनाइ आवश्यक अछि। कंपनीकें प्रयोगशाला परीक्षणकें लेल 10 नमूना शीट जमा केनाइ आवश्यक अछि। हुनका प्रमाणित करबाक होयत, जे सामग्री कोनों जानवरकक चर्बी वा डीएनएसँ मुक्त अछि। केवल ओ कंपनी जे राष्ट्रीय केंद्रीय बैंककें प्लास्टिककें नोट सामग्रीक आपूर्ति करयसँ कमसँ कम तीन सालकें अनुभव राखत एही निविदामे भाग लेबाक पात्र होयत। एकर अतिरिक्त, कंपनीकें अपन वित्तीय स्थिति, बैंकनोट छपाईकें क्षमता आ सुरक्षा मंजूरीकें संबंधमे दस्तावेज जमा करय पडत।
प्लास्टिकक नोटक चलनसँ नकली मुद्राक प्रचलन पर रोक लगाबयमे मदति भेटत, संगहि एही नोटकें फाड़लासँ वा पानि केर संपर्कमे आबय सँ नुकसान नहि होयत, जाहिसँ ओकर जीवन काल बेसी सुनिश्चित होयत।
